Vrijwilligers van de stichting hofvogels zijn dagelijks druk met het ringen van een ongekende hoeveelheid jonge steen- en kerkuilen. Ook de torenvalken doen dit jaar hun best en bezetten meerdere nestkasten met omvangrijke broedsels. De positievebroedresultaten worden vooral gelinkt aan een overvloedig muizenjaar, een direct gevolg van een goed mastjaar. Maar er waren meer signalen die wezen op een uitzonderlijk goed broedjaar 2026.
Kastcontroles indicatief voor succesvol broedseizoen
De 1e kastcontroles bij de steenuilen begin mei gaven al aan dat er een succesvol broedjaar aan zat te komen. Niet alleen werden in steenuilkasten al uitgebreide broedsels met tussen de zes of zeven eieren aangetroffen. Ook lagen in veel nestkasten al meerdere muizenprooien tussen de pasgeboren jonge steenuilen, een teken dat er voldoende voedsel aanwezig was in de natuur. Tot ieders verrassing vlogen vervolgens de eerste volgroeide kerkuilenjongen al ergens half mei uit. Een niet eerdere geconstateerd fenomeen. In voorgaande jaren startten de 1e controles van de kerkuilenkasten pas ergens eind mei om de broedende kerkuilen, bekend als erg storingsgevoelige vogels, niet te vestoren. Normaliter worden de 1e kerkuilenjongen pas ergens begin juni geringd. Ook bleek aan de hand van beelden van ingebouwde camera’s, dat ook bij de kerkuil omvangrijke broedsels konden worden verwacht met zelfs tot 7 jongen..

Broedseizoen 2025 indicatie voor een goed vervolg
Geboortecijfers van de steen- en kerkuilen in 2025 gaven al een indicatie voor een succesvol broedjaar 2026. Bij de steenuilen was sprake van een goed broedjaar met 376 geboren jongen en een gemiddeld aantal van 2.50 jongen per broedseizoen. De kerkuilen deden het in 2025 met 40 broedparen en 134 geboren jongen zelfs uitzonderlijk goed. 2025 was voor deze uilensoort het meest succesvolle broedseizoen van de afgelopen 10 jaar in de Hof van Twente. Bij gunstige omstandigheden zoeken de uitgevlogen steen- en kerkuilenjongen vervolgens binnen redelijke kilometergrenzen van hun geboorteplek een eigen territorium, mits het nieuw territorium geschikt is als toekomstig leefgebied met voldoende voedselzekerheid en veilige schuil- en nestplekken.
Hofvogels anticipeert hierop met het strategisch plaatsen van verschillende soorten nestkasten op in de omgeving van bestaande territoria liggende erven, in de hoop dat de uitgevlogen jongen daar een eigen territorium beginnen. Als gevolg van 10 jaar investeringen zijn zo uitgebreide clusters van leefgebieden ontstaan, waar meerdere broedparen van steen- en kerkuilen, en soms gebroederlijk naast elkaar, broeden.

Goede mastjaren
Ondanks de wisselende weersomstandigheden met hevige regenval en koude aan het begin van het jaar en de daarop volgende droogte en hitteperiodes, is er dit jaar een overvloed aan veel soorten muizen. Eén van de voornaamste voedselbronnen voor onze steen- kerkuilen en torenvalken. De overvloed aan muizen was al te voorspellen aan de hand van de vele eikels en beukennootjes die in de afgelopen herfst en winter in de bossen lagen, met een explosief stijgende muizenstand tot gevolg. Goede mastjaren, met veel eikels en nootjes, leidt tot meer voedsel en overlevingskansen in de winter voor de muizen. Hierdoor stijgt de muizenstand na een dergelijke winterse periode. Uilen en torenvalken profiteren vervolgens tijdens het broedseizoen dan weer van de hoge muizenstand als voornaamste voedselbron.
Investeringen in biodiversiteit nemen hand over hand toe
Hofvogels startte circa 10 jaar geleden met een projectmatige aanpak om de steenuil en kerkuil weer prominent en zichtbaar op de erven in de Hof van Twente terug te brengen middels programma’s als ‘Hof voor de steenuil’ en het ‘Beschermingsplan voor de kerkuil’. Gezamenlijke programma’s, waarin o.a. de gemeente, Landschap Overijssel, IVN’s en scholen samenwerkten. Niet alleen door het plaatsen van nestkasten en het ontwikkelen van een educatief programma. Maar ook door het inrichten van de zogenaamde natuurerven als onderdeel van deze programma’s. Door te investeren in meer en gevarieerde natuur(herstel) op erven en in gebieden dienen deze meer toegankelijk te worden voor allerhande insecten, vogels en kleine zoogdieren. Soorten die het moeilijk hebben en gesteund moeten worden.

Natuurerven
Om aan de voorwaarden van voldoende voedsel in een gevarieerd landschap met veilige broed- en verblijfplaatsen te voldoen investeert Hofvogels met de aanpak ‘natuurerven’. Erven gericht op vergroten van de biodiversiteit om deze meer aantrekkelijk en toegankelijk te maken als territorium voor de steen- en kerkuil. Niet alleen werd al op meer dan 150 erven geïnvesteerd in vele meters heggen, hagen, bomen en bloem-/ kruidenrijkgrasland. Ook zijn steeds meer erfbewoners geïnteresseerd geraakt en gaan ook werkelijk over tot een meer biodiverse inrichting van hun erf in belang van de natuur en natuurbeleving, die zij hierbij willen ervaren. Onduidelijk is nog het causale verband tussen de huidige geboortegolf en de investeringen in natuurerven. Wel werd dit jaar op meerdere natuurerven in de omgeving van Hengevelde voluit gebroed, door zowel de steen- als kerkuil en torenvalk of in combinatie met elkaar.
