AanZet! Juryrapport Shortlist

Geschreven door Gerry Voskamp | 23 december 2011

De jury was blij verrast met de diversiteit en actualiteit van de getoonde werken en feliciteert alle longlist kandidaten met de hoge kwaliteit van hun werk. Zowel conceptuele werken maar ook meer psychologische lading waren te zien, installaties, schilderkunst, tekenkunst alsook sculpturen en videokunst.

Het rapport is gebaseerd op de in de tentoonstelling getoonde werken. Voor de shortlist zijn door de jury geselecteerd: - Sarah Bijlsma - Sebastiaan Cornelis van Leeuwen van Daalen - Katja Kottmann - Maria Gerdwilker - Jan Mensen - Johannes Langkamp Sarah Bijlsma / Arnhem Mandarijn (video) Mandarijn is een videodrieluik dat een vrijgezel in China beschrijft, die wanhopig op zoek is naar een vrouw, en een boer in Friesland die na acht zonen hoop nu eindelijk een dochter te krijgen. Door het gebruik van drie verschillende schermen en de stijl van de film wordt het schemergebied opgezocht tussen film en installatie, documentaire en fictie, televisie en film. Het ontroerde ons en we identificeerden ons direct met de personages, waardoor we meegetrokken werden met het verhaal. Door het focussen op universele menselijke emoties werden twee verschillende culturen met elkaar verbonden. Het spel tussen het narratieve en het abstracte werd door het gebruik van het drieluik en het kleurgebruik mooi uitgespeeld. Deze film verbeeldt de tijdgeest van een geglobaliseerde wereld en is bijzonder knap gemonteerd.

Sebastiaan Cornelis van Leeuwen van Daalen / Enschede Sebastiaan heeft ons verrast met zeer uiteenlopende werken waar de jury heel verschillend op reageerde. Hij balanceert op de rand van kitsch en clichés. De consumptiemaatschappij is een leidraad in zijn werk. Bijzonder mooi vonden we de yucca plantschaduw, voortkomend uit een nepschaduw en de eraan verwante semi-illegaal geplaatste schemertekeningen in de gang. Ander werk was niet op hetzelfde niveau. Sebastiaan is gekozen vanwege zijn creatieve belofte, de jury voelt dat hij met juiste begeleiding een schat aan energie bezit, die in drie maanden tot spannend werk zouden kunnen leiden. Katja Kottmann / Munster Square Het werk van Katja was een van de meest besproken werken op deze jurydag, niet in de laatste plaats door haar keuze om geen uitleg te geven. Dit maakt het werk tot een bijzondere geste in tijden van bezuinigingen op cultuur. De omkering van de kunstenaar die mededogen heeft met de kunstruimte in plaats van andersom verraste en fascineerde ons. Het werk begeeft zich in een reeks van historische precedenten (Ger van Elk, Lieven de Boeck op de Zuid-as, Maria Eichhorn), die zij wellicht al kent, maar die aanbevelenswaardig voor haar zijn om zich nog eens verder in te verdiepen. De jury is benieuwd hoe zij dit sterke statement kan ontwikkelen in haar werk en de residency van drie maanden. Aline Eras / Arnhem Werktitel: Achterhoofden 2010-2011 De jury was direct gegrepen door de tekeningen van Aline Eras. De hoeveelheid van de tekeningen – die aan Google image search deden denken – stond in mooi contrast met de gedetailleerdheid van tekenen waardoor Eras letterlijk op de huid van het model zit. Echter was de jury verdeeld over de vraag of zij baat zou hebben bij de residency, omdat wij bij haar niet zozeer een verlangen zien tot experiment, maar eerder een grote en bewonderingswaardige focus op een reeds ontwikkelde werkwijze. De keuze om haar niet op de shortlist te plaatsen komt dan ook uit deze twijfel voort, en niet uit twijfel aan de kwaliteit van dat werk. Sabine Huzikiewiz/ Münster De jury was verdeeld over dit werk. Positief vonden we de wijze waarop de werken de ruimte theatraal maakten alsook de beweging van de bezoeker door die ruimte. Het deed ons ook denken aan een spel (croquet) of aan toegangen naar een parallelle wereld zoals bij Alice in Wonderland.

Sterk vonden we dat het werk niet een architecturale ruimte inneemt, maar een imaginaire. Het summiere materiaalgebruik wist een imaginaire ruimte te creëren. Yvonne Hulst / Zwolle Dit werk kende voor- en tegenstanders. Op haar afstuderen was een ander, minstens zo goed werk te zien dat ook de bezoeker bewust maakte van zichzelf, en van het kijken. Dit betrof een videoinstallatie waarbij de bezoeker naar een groot scherm keek waarop mensen – van achter gefilmd - te zien waren die eveneens ergens naar keken. Daar het scherm transparant was, werd je je na een poos bewust van het feit dat ook jij door het scherm heen ergens naar keek: naar de lamp van de beamer die het filmwerk projecteerde. Heel mooi in het bij Tricot getoonde werk vonden we de keuze van het beeld en de positie van het werk in de ruimte: we zagen in de video reflecties van de stedelijke omgeving in ramen, die een echo vonden in de architectuur buiten. Verdeeld waren we over de materialisering van de glazen kast, die sommigen liever minimaal hadden gezien. Zout als metafoor vonden we mooi. Maria Gerdwilker / Münster Always Remember De jury was verdeeld over haar werk. Maria was in staat van heel eenvoudige materialen in een heel eigen werkproces een originele beeldwereld met een eigenwijze psychologische spanning te bouwen. Enkele objecten stegen boven zichzelf uit en genereerden nieuwe betekenislagen. Een voorbeeld hiervoor was de maquette van de boksring, helemaal beschilderd in een merkwaardige 'huidskleur' tint. De jury is zeer benieuwd hoe haar beeldtaal nog verder ontwikkeld kan worden. Zo zou naast de individuele betekenis voor de maker de meer universele kwaliteit van het werk zowel in het maakproces als ook in het resultaat een grotere rol kunnen spelen. Janine Tobüren / Münster I Do Het werk onderzoekt een specifiek werk van Blinky Palermo, wat enerzijds heel interessant is, maar anderzijds de jury met vragen liet. Het mooist vonden we de sheets die op de overheadprojectors lagen. Daarin kwam een mooie materialiteit tot uiting, die in de projectie voor ons gevoel niet tot zijn recht kwam. De potentie die in het werk zat, moest opboksen tegen een zwaar thema (Palermo). Graag hadden we meer werk van deze kunstenares gezien.

Jan Mensen / Enschede De vreemde combinatie van een nostalgisch dia-archief met ‘iconen’ van de moderne tijd. Mensen legt het falen vast van een techniek, die telkens voortschrijdt en zichzelf continu update. Hoewel Mensen specifiek de internetgebruiker aanspreekt, gaat zijn werk verder dan dat van een hip archief. Hij weet op een mooie manier een haast melancholisch verlangen naar vervlogen tijden te combineren met een ‘academische’ mediakritiek. Een haast Samuel Beckett-achtige leegte benadrukt de stilstand en eenzaamheid in relatie tot de steeds versnellende digitale wereld, die uit het werk spreekt. Christiaan Schuinder / Zwolle Man Made Meteorites Bij het werk van Christiaan hadden we veel referenties. Het deed ons denken aan stealth vliegtuigen, filmcoulissen, architectuurmodellen (maquettes) maar ook driedimensionale schetsen. We denken dat het beter tot zijn recht had kunnen komen in een meer uitgesproken context. We kunnen ons voorstellen dat het werk aan scherpte zou kunnen winnen door een meer specifieke plaatsing. Mooi vonden we de materialisering van de huid, het ruw ogende beeld had juist een heel gladde afwerking. Johannes Langkamp / Enschede De jury is onder de indruk van de creatieve potentie, ze begrijpt zijn videomateriaal vooral als een videoschetsboek waar in het vervolg van deze prijs nog een heleboel mooi werk kan ontstaan. Het gefilmde vierkant, voortkomend uit een cartooneske tekening, vonden we een intrigerend beeld. Hier ligt zeker meer potentie voor hem om zijn werk te vertalen naar verdere installaties en objecten. We zijn nieuwsgierig of hij uit de videodagboeken bepaalde beelden zou kunnen destilleren. Winterswijk, 16 december 2011, Jury AanZet! 2012: Laurie Cluitmans, Berend Strik, Sarah van Sonsbeeck, Rita Kersting, Helmut Dick. AanZet! wordt mogelijk gemaakt door: de provincies Overijssel en Gelderland, Cultuurfonds BNG en Saxion